One Province One Program

เรื่องนี้เป็นเรื่องสุดท้ายที่ได้ฟังในวันนี้ แต่เนื้อหาน่าสนใจที่สุดเลยตั้งใจฟังมากกว่าเรื่องอื่น

ตอนที่ได้เห็นชื่อเรื่องนี้ใน Agenda แวบแรกคิดว่าเป็นการส่งเสริมให้มีการเขียนโปรแกรมจังหวัดละ 1 โปรแกรม เพราะคุ้นกับสารพัด One…One… แต่พอฟังที่นพ. นิพนธ์ อุปมานรเศรษฐ์พูดเปิดนิดนึงถึงได้รู้ว่าเข้าใจผิด

  • ตอนนี้มีจังหวัดอย่างน้อย 5 จังหวัดที่มีนโยบายให้หน่วยบริการทั้งจังหวัด (โรงพยาบาล และสถานีอนามัย) ใช้โปรแกรมบริหารจัดการสารสนเทศ(Hospital Information System; HIS) ตัวเดียวกัน เพื่อแก้ไขปัญหาของการแลกเปลี่ยนข้อมูลกันระหว่างหน่วยงาน
  • ในปัจจุบัน HOSxP เป็น HIS ที่มีส่วนแบ่งตลาดในไทยสูงถึง 50% รองลงมาคือ HosOS ที่นิยมใช้กันในหน่วยบริการของกรุงเทพมหานคร ส่วน MITNET ที่โรงพยาบาลผมใช้อยู่ในอันดับที่ 4 แบบโดนสองอันดับแรกทิ้งห่างซะเยอะ
  • มีการพูดถึง Diffusion of innovations ในกรณีของ HOSxP ว่าจะผ่านช่วง Late Majority ไปได้หรือไม่
  • One Province One Program เป็นคำตอบของประเทศหรือเปล่า ?
  • จังหวัดที่มีโรงพยาบาลหลายสังกัด (รพ.ศูนย์ รพ.มหาวิทยาลัย รพ.ทหาร) จะทำอย่างไร เพราะโรงพยาบาลขนาดใหญ่มักมีระบบที่เสถียรดีอยู่แล้ว การเปลี่ยนมาใช้โปรแกรมให้เหมือนโรงพยาบาลอื่นอาจทำไม่ได้ จะต้องใช้ model อะไรแทนในกรณีนี้

เรื่องเล่าจากจังหวัดร้อยเอ็ด

  • ที่มาเกิดจากหลายๆ หน่วยงานในส่วนกลางต้องการข้อมูลจากหน่วยงานย่อยไปใช้ เพื่อวางแผนและจัดทำนโยบาย โดยต่างฝ่าย ต่างขอ เกิดการขอข้อมูลซ้ำๆ กันจากหลายหน่วยงานทำให้เจ้าหน้าที่ต้องเสียเวลาไปกับการส่งรายงานแทนที่จะมีเวลาให้บริการประชาชน
  • ข้อมูลที่ส่งไปมักไม่ถูกต้อง ไม่ครบถ้วน ไม่ทันเวลา ทำให้ผู้นำไปใช้ตัดสินใจผิดพลาด
  • แต่หลังจากการพัฒนาระบบโครงข่ายของอินเทอร์เน็ตเป็น ADSL ทำให้การเชื่อมโยงระหว่างหน่วยงานภายในจังหวัดทั้วถึงและเสถียรมากขึ้น จึงได้มีการร่วมกันพัฒนากับ HOSxP โดยเพิ่มโปรแกรม HOSxP PCU ขึ้นมาเพื่อใช้งานในสถานีอนามัย มีการออกแบบ Data Center ที่จะทำการ Synchronize ข้อมูลระหว่างหน่วยงานทั้งหมด และจัดการให้มีการออกรายงานที่ Data Center ที่เดียว ทำให้ลดการรายงานซ้ำซ้อน และข้อมูลตรงกันทั้งจังหวัด
  • เนื่องจากการเชื่อมโยงกัน ทำให้มีการส่งต่อข้อมูลการตรวจโรค การสั่งจ่ายยา และการตรวจทางห้องปฏิบัติการจากหน่วยบริการระดับต้นไปยังหน่วยบริการที่สูงขึ้นในระดับถัดไป ทำให้ลดการทำงานซ้ำซ้อนกันของแพทย์ ประหยัดเวลา และทรัพยากร
  • ฝันว่าจะมีการเชื่อมโยงข้อมูลแบบนี้ได้ในระดับประเทศ

เรื่องเล่าจากจังหวัดสุพรรณบุรี

  • ปัญหาเกิดจากในจังหวัดมีโปรแกรม HIS อยู่ 5 ตัว 5 dataset ทำให้การนำข้อมูลมาใช้เป็นเรื่องยาก
  • จึงมีการผลักดันให้ใช้โปรแกรมเดียวกันทั้งจังหวัดเหมือนร้อยเอ็ด
  • มีการส่งต่อข้อมูลแบบ real time สำหรับข้อมูลเร่งด่วน และออกรายงานที่ Data Center เกิดการใช้ข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ
  • ฝันว่าจะเชื่อมโยงข้อมูลกับหน่วยงานที่ต่างฟังก์ชันกันอย่าง สถานีตำรวจ และเกษตรอำเภอเป็นต้น
  • แต่การเชื่อมโยงข้อมูลกันมากๆ ทำให้ปัญหาเรื่องความปลอดภัยของข้อมูล เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ควรมีการเตรียมการป้องกันให้ดี

เรื่องเล่า HOSxP โดยผู้พัฒนาคือ ภก. ชัยพร สุรเตมีย์กุล

  • เริ่มพัฒนาในปี 2542 โดยใช้เวลาว่างหลังเลิกงาน ด้วย Delphi
  • จากผู้ใช้ไม่กี่โรงพยาบาลกลายเป็นหลักร้อยภายในเวลาไม่กี่ปี จึงลาออกจากราชการมาเปิดบริษัทที่ให้บริการติดตั้งระบบ อบรมการใช้งาน และแก้ไขปัญหาของโปรแกรม ทำให้มีผู้ใช้กว่า 300 โรงพยาบาลในปัจจุบัน
  • โปรแกรมพัฒนาโดยยึดหลักของ Free& Opensource โดยใช้สัญญาอนุญาต GPL ในช่วงแรก แต่ในปัจจุบันเปลี่ยนมาเป็น BMS GPL ที่เพิ่มเรื่องการอบรมการใช้งานแบบคิดค่าใช้จ่ายสงวนสิทธิ์สำหรับทีมของผู้พัฒนาเท่านั้น
  • ปัจจุบันมีการเปิดอบรมหลักสูตร Delphi สำหรับ HOSxP เพื่อเพิ่มผู้พัฒนาให้มากขึ้น เพราะมีคนเคยถามพี่เค้าว่าถ้าพี่เค้าตายไป ใครจะพัฒนาโปแกรมต่อ
  • จังหวัดที่จะเอา HOSxP ไปใช้ทั้งจังหวัดมีอีก 2 จังหวัดคือ อำนาจเจริญ และ นครนายก

ช่วงท้ายมีคำถามน่าสนใจหลายข้อ

  • อุปสรรคในการขยายตัวของ HOSxP คือ โรงพยาบาลขนาดใหญ่ที่โปรแกรมใช้ได้ดีอยู่แล้ว คงไม่เปลี่ยนมาใช้ HOSxP ง่ายๆ จึงควรมีการผลักดันเรื่องมาตรฐานของชุดข้อมูลออกมาให้ได้สักที จะได้หมดปัญหาเรื่องการแลกเปลี่ยนข้อมูลกัน เพราะการใช้โปรแกรมเดียวกันหมดทำไม่ได้ 100%
  • HOSXP รองรับ requirement ที่หลากหลายจากแต่ละหน่วยงานโดยดึงเฉพาส่วนที่ดีกับทุกหน่วยงานเข้ามาที่โปรแกรมหลัก ส่วน requirement ที่เป็นเรื่องเฉพาะหน่วยงานให้ทำเป็น module เพิ่มเติมขึ้นมาแทน เพื่อป้องกันการบวมของตัวโปรแกรมหลัก
  • การที่มี requirement หลากหลายเกิดจาก workflow ในโรงพยาบาลทั้งประเทศไม่เหมือนกัน 100% บางที่ก็แตกต่างกันมาก การใช้โปรแกรมเดียวกันจึงตอบสนองการทำงานได้แตกต่างกัน แนวทางที่ยั่งยืนกว่าคือ ออกมาตรฐานของชุดข้อมูลให้ผู้พัฒนาโปรแกรมใช้ ถึงโปรแกรมจะไม่เหมือนกัน แต่ชุดข้อมูลเหมือนกัน การแลกเปลี่ยนข้อมูลก็ทำได้ง่าย
  • มีคนถามว่าทำไมส่วนกลางไม่พัฒนาโปรแกรมดีๆ ออกมาตัวเดียวแล้วให้ใช้ฟรีทั้งประเทศไปเลย ทางวิทยากรบอกว่าเคยมีโปรเจค 5000 ล้านเพื่อทำเรื่องนี้แต่ก็ล้มไปไม่เป็นท่าเพราะระบบราชการไม่มีความเชี่ยวชาญในการจัดการเรื่องแบบนี้ แต่ยังดีที่มี HOSxP ทำเรื่องนี้ให้แทนโดยไม่มีเงินสนับสนุนจากส่วนกลางเลย
  • มีคนบอกว่าค่าขึ้นระบบของ HOSxP แพงแถมยังมีบางทีเข้าใจผิดว่ามีการคิดราคาโปรแกรมด้วย พี่เค้าเลยอธิบายว่าที่แพงเพราะต้องใช้ทีมอบรมกว่า 10 คน ต้องใช้เวลา 1 – 2 เดือน ค่าใช้จ่ายทั้งหมดก็คือค่าจ้างบุคลากรนี่แหละ

สรุปแล้วเรื่องนี้มันมาก เกินเวลาไปเกือบครึ่งชั่วโมง หวังว่าอีกสองวันที่เหลือจะมีเรื่องน่าสนใจแบบนี้อีก

Facebook Comments